Share
22. godine od progona 300.000 Srba sa njihovih vijekovnih ognjišta, a sadašnje Hrvatske, članice EU

22. godine od progona 300.000 Srba sa njihovih vijekovnih ognjišta, a sadašnje Hrvatske, članice EU

Zločinačka operacija Oluja je bila najveći i najmonstruozniji zločin protiv srpskog naroda zapadno od rijeke Drine i najveći pogrom u Evropi nakon Drugog svjetskog rata.
U avgustu 1995. godine hrvatska vojska i policija uz pomoć muslimanske armije Bosne i Hercegovine i NATO Pakta vrši agesiju na Kninsku Krajinu (oblasti Sjeverna Dalmacija, Lika, Banija i Kordun), kada je za 8 dana protjerano više od 280.000 Srba, a 2.670 Srba je ubijeno ili se vodi kao nestalo. Uništeno je i srušeno 25.000 kuća i 13.000 privrednih objekata, 182 zadruge, 56 zdravstvenih stanica, 78 pravoslavnih crkvi, 29 muzeja, 920 spomenika kulture, 181 groblje, 352 trgovačka objekta, 211 ugostiteljskih objekata, 410 zanatskih radnji, kao i svi industrijski pogoni.

Cilj ove genocidne operacije je bio zauzimanje najvećeg dijela teritorije Republike Srpske Krajine i istrebljenje Srba.

Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju je za zločinačku operaciju Oluja u prvostepenoj presudi hrvatskim generalima Anti Gotovini i Mladenu Markaču okarakterisao kao udruženi zločinački poduhvat, sa ciljem trajnog i prisilnog protjerivanja najvećeg dela Srba sa prostora bivše RSK. Međutim, u drugostepenoj presudi su takve tvrdnje odbačene, a generali su oslobođeni.

 

PRETHODNICA

Raspadom druge Jugoslavije više od dva miliona Srba našlo se na prostoru zapadno od rijeke Drine, odnosno van granica SR Srbije. Raspad SFRJ sredinom 1991. godine donio je sa sobom i velike ratne sukobe, progone i stradanja, pošto hrvatski separatisti su željeli da pored samostalnosti dobiju i etnički čistu hrvatsku državu. Time bi bio ostvaren viševjekovni san Hrvata o nezavisnoj državi. Vlasti SR Hrvatske su u jesen 1990. ilegalno uvezli veliku količinu naoružanja, a u zimu promjenili Ustav, tako što su Srbe proglasili nacionalnom manjinom i izbacili naziv “socijalistička”, umjesto petokrake šahovnica postaje simbol Hrvatske. To je dovelo do velikog zaoštravanja odnosa i napetosti između Srba i Hrvata. U proljeće 1991. hrvatska policija počinje upade u srpska mjesta, a Srbi odgovaraju podizanjem barikada. JNA je sve do sredine ljeta 1991. bila tampon zona, a onda je i sama bila napadnuta od hrvatskih paravojnika. Tada počinju u Hrvatsku da se vraćaju ustaše i njihovi potomci koji su nakon 1945. emigrirali u inostranstvo (Australija, SAD, Kanada, Nemačka, Argentina, Paragvaj…)

Tako je otpočeo i rat u Hrvatskoj koji je trajao pune četiri godine. U tom ratu je stvorena Republika Srpska Krajina, koja je obuhvatala Sjevernu Dalmaciju, Liku, Kordun, Baniju, Zapadnu Slavoniju i Istočnu Slavoniju, Baranju i Zapadni Srem.

U aprilu 1992. godine u centralnoj jugoslovenskoj republici Bosni i Hercegovini napetosti počinju da ključaju i otpočinje krvavi rat između tri naroda, koji je trajao tri godine. U tom ratu je stvorena Republika Srpska. Muslimanske i hrvatske ratne jedinice u BiH su takođe imale puno zločinačkih akcija, koje su dovele do etničkog čišćenja srpskog stanovništva u Sarajevu, Srebrenici, Bihaću, Mostaru, Goraždu, Tuzli, Orašju, Čapljini… Osnivani su sistemi koncentracionih logora za mučenje Srba (Dretelj, Duvno, Čelebići i dr).

Hrvatska vojska i policija su tokom rata u Hrvatskoj (1991-1995), imali niz zločinačkih akcija kao što su: “Miljevački plato”, “Maslenica”, “Medački džep”… Isto tako pokrenuto je etničko čišćenje Srba u urbanim sredninama: Sisak, Gospić, Zadar, Osijek, Vukovar, Karlovac, Zagreb, Split, Dubrovnik i dr.

 

PRIPREMA OLUJE

Uticaj NATO pakta

Nakon zaustavljanja hrvatsko muslimanskog sukoba 1994. i potpisivanja Vašingtonskog sporazuma, počela se pripremati “Oluja”. Septembra 1994, Hrvatska vlada je uz odobrenje američkog Ministarstva odbrane, potpisala ugovor, pod imenom „Demokratski tranzicioni program“, s američkom vojno-konsultantskom kompanijom MPRI (engl. MPRI – Military Professional Resources Incorporated). Prema ovom sporazumu, službenici ove firme, koje je predvodio penzionisani američki general Karl Vuono, su intenzivno radili na obuci hrvatske vojske i oficira u vojnom kampu „Petar Zrinjski“ u Zagrebu, kao i u drugim garnizonima.

Penzionisani pukovnik hrvatske vojske, Ante Kotromanović, je izjavio da su pored navedene firme hrvatskoj vojsci u pripremi „Oluja“ pomogli francuski vojni stručnjaci, koji su u Šepurinama kod Zadra, osnivali podoficirsku škola i osposobljavali oficirski kadar.

Brionski sastanak

Na Brionima, u sjevernom dijelu jadranske obale 31. jula 1995. održan je sastanak na kome su prisustvovali Franjo Tuđman, predsjednik Hrvatske i hrvatski generali: Zvonimir Červenko, Ante Gotovina, Mladen Markač i Mirko Norac, kao i glavni planer operacija Obaveštajne službe Hrvatske Davor Domazet, zatim ministar odbrane Gojko Šušak i direktor Hrvatske obaveštajne službe Miroslav Tuđman.
Svi oni su bili složni u odluci da Srbe treba da istrijebe sa područija Krajine, a “Oluja” je tu do detalja precizirana.

Operacije prije Oluje

1995. godine, vojna efektivnost krajiških Srba i Vojske Republike Srpske je značajno opala. Nisu bili sposobni da održavaju i obnavljaju zalihe oružja. Moral i efektivnost su bili prilično niski, mnoge srpske trupe su bile slabo obučavane. Takođe su ih razarali unutrašnji politički konflikti, kao i nemogućnost da se zaustavi šverc i ratni profiteri.

Vojska Srba u Krajini (SVK) nije imala dovoljno vojnika. Bilo je samo oko 55.000 vojnika na raspolaganju da čuva front koji je bio dugačak 600 km u Hrvatskoj i još 100 km uz granicu sa Bihaćkim regionom u Bosni. 16.000 od ovih vojnika su bili stacionirani u Istočnoj Slavoniji, što je ostavljalo samo 39.000 vojnika da brani ostatak RSK.

Nasuprot srpskoj vojsci, hrvatske i muslimanske armije BiH su značajno ojačale. Imali su novo i modernije oružje i pored toga što je na snazi bila zabrana uvoza oružja. Takođe su imali stratešku prednost, mnogo su bile kraće linije komunikacije nego kod Srba.

U proljeće 1995. početkom maja hrvatska vojska u zločinačkoj operaciji “Bljesak” okupira Zapadnu Slavoniju, kada je za 3 dana ubijeno 300 Srba, 15.000 protjerano, a više stotina odvedeno u logore. Srpske kuće i imovina su opljačkane, srušene i spaljene.

U ljeto 1995. godine, hrvatske i muslimanske snage su se udružile i zauzele strateški važne gradove u Bosanskoj Krajini: Glamoč, Bosansko Grahovo i Drvar, kao i donje Lijevanjsko polje gdje su većinsko stanovništvo činili Srbi. Ovaj potez je presjekao liniju snabdevanja Srba u Hrvatskoj i tako opkolio grad Knin sa tri strane. Veliki broj stanovništva sa ovih prostora je morao da napusti svoje domove i ode u istočnu Republiku Srpsku i SR Jugoslaviju.

HRONOLOGIJA OLUJE

4. avgust

U 04 časa posle ponoći, američke vazduhoplovne snage su bombardovale dva radara snaga krajiških Srba, samo par sati pre početka operacije „Oluja“. U samoj akciji je učestvovalo preko 138.500 hrvatskih vojnika. Iako su zvanično poricale umešanost u „Oluji“, američke snage su aktivno podržavale ovu operaciju etničkog čišćenja. Američka oprema je korišćena za ometanje srpskih komunikacija, tako da je komandni sektor bio potpuno odsječen. Akcija je počela napadom na tzv. sektore „Sever“ i „Jug“ na frontu dugom 700 km. Hrvatske snage probile su prve linije odbrane Srba na 30 taktičkih smerova u bjelovarskom, zagrebačkom, karlovačkom, gospićkom i splitskom području. Dubina prodora hrvatskih oružanih snaga tada je već bila od 5 do 15 km. Četvrta i Sedma hrvatska brigada su probile kroz srpski front i ubrzo zauzele Knin i veći dio Sjeverne Dalmacije 5. avgusta.

Kao veliki uspeh prvog dana akcije, hrvatska strana zabeležila je zauzimanje Svetoga Roka. Knin je već bio u okruženju a hrvatske jedinice nekoliko kilometara pred krajiškom prestolnicom. Srbi odgovaraju napadima na Sisak, Šibenik, Otočac, Gospić, Ogulin…

 

5. avgust

Granatiranje Knina je bio smišljeni zločinački čin koji je imao za cilj da ubrza odlazak preostalih Srba. Imali su „ulične čistače“ čiji zadatak je bio da uklone sve tragove ubijanja i granatiranja pre nego što su dovodili kamere koje su snimale trijumfalni ulazak hrvatskih snaga u Knin. Sve je bilo unapred organizovano.

Oko podneva objavljena je vest: “Hrvatske jedinice ušle su u Knin”. Na kninskoj srednjovjekovnoj tvrđavi postavljena je ogromna hrvatska zastava. Zauzeta su i okolna mjesta – Vrlika, Kijevo, Drniš, Žitnić, Benkovac, Gračac, Lovinac, Ljubovo, ali i sjeverni djelovi Kninske Krajine: Plaški, Primišlje i Hrvatska Dubica. Do večeri je ostvareno 80 % planiranog, a srpski civili napustili su zauzeta područija preko grada Srba i Dvora na Uni. Srbi odgovaraju raketnim napadima iz Bosne na Županju, iz istočne Slavonije na Osijek, Vinkovce, Nuštar, sa Korduna na Karlovac, a iz istočne Hercegovine na dubrovačko područije.

 

6. avgust

Do 6. avgusta, Prva hrvatska brigada je probila u teritoriju oko grada Slunja (sjeverno od Plitvica) i napredovala do granice sa BiH gdje su se sastali sa snagama muslimanske Armije BiH na zapadu Bosne. Jedino je bio snažan otpor u gradu Glini (južno od Siska).

Hrvatske snage spojile su se s Hrvatskim vijećem odbrane (vojskom bosanskih Hrvata) i Petim korpusom Armije BiH na granici BiH, na reci Korani kod Tržačkih Raštela. Time je presječen strateški pravac srpskog snabdijevanja Knin-Bihać. Posle podne u Knin dolazi i predsjednik Hrvatske Franjo Tuđman.

Krajina je poražena. Pale su Petrinja, Slunj, Kostajnica, Plitvička jezera, Obrovac… Snage Vojske RSK su trećeg dana akcije „Oluja“ u rasulu: 21 kordunaški korpus, koji se predao 8. avgusta, bio je u okruženju, a 15. lički i 39. korpus pred razbijanjem. U nedelju ujutro Hrvatska vojska je ušla u Petrinju, a oko 23 sata u Glinu.

 

7. avgust

Posljednjeg dana „Oluje“ pali su i karlovački Turanj i Tušilović, pa Vojnić i Topusko, Gornji i Donji Lapac… U 18 sati hrvatski ministar odbrane Gojko Šušak objavio je da je akcija „Oluja“ završena s vojnog aspekta, jer je većina granice sa Bosnom bila pod kontrolom Hrvata. Par preostalih divizija srpske armije su se predali u roku od sledećih par dana. Srpsko stanovništvo je ubijano sistematski, njihovi domovi su pljačkani, a zatim paljeni, kako bi se izbrisao trag o njihovom viševjerkovnom postojanju na ovim prostorima.

POSLjEDICE

Nakon “Oluje” RSK više ne postoji. Područje zahvaćeno hrvatskom ofanzivom napustilo je gotovo cijelokupno srpsko stanovništvo. Kolone izbjelica na autima, traktorima i drugim poljoprivrednim vozilima su preko područja pod kontrolom Republike Srpske u zapadnoj i severnoj Bosni krenule ka Srbiji, izložene čestim napadima hrvatskih snaga. Vlasti u Srbiji, čiji su mediji gotovo potpuno ignorisali pad Krajine, izbjegličke kolone upućivale su u centre u unutrašnjosti zemlje, uključujući i autonomnu pokrajinu Kosovo u kojoj većinu čine kosovski Albanci.

Nakon akcije „Oluja“, hrvatske vlasti zatvorile su područje bivše Krajine. Ulaz je bio dozvoljen samo hrvatskoj vojsci i policiji, ali i hrvatskim izbjeglicama iz tog područja. Tada je u Hrvatskoj otpočelo sa temeljnim miniranjem i rušenjem praznih srpskih kuća. Posle završetka akcije vršeni su zločini nad preostalim srpskim stanovništvom (Grubori, Varivode, Gošići i dr).

DIC „Veritas“ u svojoj evidenciji ima imena 2.313 poginulih i nestalih Srba. Od toga 1.205 civila, a među njima 522 žene i 12 dece.
11. avgusta, Hrvatsko Ministarstvo Zdravlja je izdalo zvanične podatke žrtava sa hrvatske strane: 174 mrtvih i 1430 ranjenih. 726 vojnika je poginulo sa srpske strane. Tokom 2013. godine u Srbiji je živelo 42.000 Srba iz Hravtske sa statusom izbeglice.

Peti avgust se u Hrvatskoj slavi kao “Dan pobjede i domovinske zahvalnosti”.

ETNIČKO ČIŠĆENjE

Komandant civilne policije mirovnih snaga UN za područje Knina, general Alan Goran, na kraju svoje misije napisao je u izveštaju da je policija UN na tom području, nakon dolaska hrvatskih snaga, pronašla 128 ubijenih srpskih civila i 73 % uništenih kuća. On je identifikovao albanskog separatističkog lidera Agima Čekua, odgovornog za masakr nad Srbima. Ema Bonino, Evropski komesar za izbjeglice, konstatovala je da je oko 10.000 Srba nestalo iz kolone izbjeglica koja je bježala pred hrvatskim napadom na Krajinu. Mnogi od njih su završili u masovnim grobnicama. Helsinška odbor za ljudska prava saopštio je 21. avgusta 1995. godine u Beču da u Krajini postoje masovne grobnice ubijenih Srba.

Javno kritikujući etničko čišćenje, američki vojni planeri su pomogli Hrvatskoj da izvede najveće etničko čišćenje tokom tog rata. Penzionisani američki general Čarls Bojd, zamenik komandanta NATO-a, potvrdio je da su SAD pomagale pri osmišljavanju i sprovođenju tog plana.

SUĐENjA I PRESUDE

Hrvatsko tužilaštvo nije podiglo nijednu optužnicu za zločine u “Oluji” za ubistva Srba.

Haški sud je 15. aprila 2011. godine u prvostepenoj presudi proglasio krivim i osudio na kazne zatvora generale Hrvatske vojske Antu Gotovinu na 24 godine i Mladena Markača na 18 godina zatvora. Osuđeni su za sudjelovanje u udruženom zločinačkom poduhvatu koji je predvodio Franjo Tuđman, a čiji je cilj bio da tokom i nakon „Oluje“ prisilno i trajno uklone srpsko stanovništvo iz Krajine. Haški sud ih je proglasio krivim za krivična dela progona, deportacije, pljačke, razaranja, ubistva, nečovečna dela i okrutno postupanje, a oslobodio ih je odgovornosti za prisilno premještanje stanovništva.

U drugostepenoj presudi Haškog tribunala 16. novembra 2012. godine dešava se međunarodni presedan, kada je Vijeće suda oslobodilo hrvatske generale: Antu Gotovinu i Mladena Markača svake odgovornosti, što znači da za zločine u “Oluji” neće niko odgovarati. Ova presuda je donesena usljed velikih političkih pritisaka iz Vašingtona i Brisela.

Da se ne zaboravi i ne ponovi!

Leave a Comment